Martwimy się na różne sposoby.

Przydatne bywa martwienie się, które polega na myśleniu o możliwych negatywnych konsekwencjach nadchodzących zdarzeń i wyobrażaniu sobie rozwiązań dla naszych kłopotów. Właśnie dzięki tym wyobrażeniom martwienie się może być konstruktywne. Dzięki niemu jesteśmy przygotowani na możliwe trudności i często faktycznie lepiej sobie radzimy.

Ale jest też martwienie się polegające na zamartwianiu i zadręczaniu się, które nie przynosi ulgi, a jedynie pogarsza nastrój wzmagając napięcie i lęk.
Żeby sobie z nim poradzić proponuję technikę Pięciu Pytań Zdrowego Myślenia opartą o poznawczo-behawioralną Racjonalną Terapię Zachowania Maultsby’ego. Biorąc dręczącą nas myśl „na warsztat” zadajemy sobie kolejno pytania:
1. Czy ta myśl jest oparta na oczywistych faktach?
2. Czy ta myśl chroni moje życie i zdrowie?
3. Czy ta myśl pomaga mi osiągnąć moje bliższe i dalsze cele?
4. Czy ta myśl pomaga mi unikać lub rozwiązywać konflikty z innymi?
5. Czy ta myśl pomaga mi czuć się tak, jak chcę się czuć, bez nadużywania żadnych substancji?
Jeśli na przynajmniej dwa z tych pięciu pytań odpowiedź brzmi „nie” to znaczy, że nasze przekonania są niezdrowe, mogą być źródłem obniżonego nastroju i warto nad nimi popracować.

Krótkoterminowa terapia oparta na technikach poznawczo-behawioralnych przynosi dość szybkie, wyraźne efekty osobom znajdującym się w kryzysie emocjonalnym.
Poczucie przytłoczenia, nawracające negatywne myśli, obniżenie nastroju utrudniające wykonywanie codziennych obowiązków to dobry powód, by zwrócić się po pomoc psychologiczną.

Słowo „projekcja” wywodzi się od łacińskiego „proiacere”, które oznacza “wyrzucać przez siebie”. Projekcja polega na przypisywaniu innym własnych niepożądanych uczuć, cech czy poglądów. To, czego nie akceptujemy w nas samych, zauważamy w innych, często przypisując im emocje czy zamiary, których wcale obiektywnie mieć nie muszą.

Czemu tak się dzieje? Ten mechanizm obronny pomaga chronić własne ego w ten sposób, że pozwala myśleć o sobie lepiej. Dzięki „wyprojektowaniu” własnych negatywnych uczuć z siebie możemy uniknąć zajmowania się nimi. Udajemy, że to nie nasz problem.

Czy używasz mechanizmu projekcji? Przyjrzyj się temu, jak czujesz i zachowujesz się w sytuacjach trudnych lub konfliktowych. 

Przykład: masz wrażenie, że partner jest urażony, ale się do tego nie przyznaje? Może sama masz powód, aby mieć do niego żal, ale z jakiegoś powodu trudno ci to przyznać, a co za tym idzie wyrazić wprost. 

Rozpoznanie projekcji u samego siebie jest zadaniem trudnym, ale możliwym. Zwykle jest ważnym tematem pracy podczas psychoterapii. Mierząc się z tym mechanizmem obronnym często mierzymy się z własnymi słabościami, co jest trudne i wsparcie terapeuty bywa tu nieocenione. Co dzięki temu zyskujemy? Znaczną poprawę jakości relacji z innymi, dojrzałość i w dalszej konsekwencji umiejętność rozpoznawania własnych uczuć, potrzeb i poczucie życia w zgodzie z sobą i innymi.

Z uwikłaniem emocjonalnym spotykamy się wówczas, kiedy granice pomiędzy dwoma osobami zacierają się, lub nawet mamy poczucie, że wcale ich nie ma. Zwykle jedna (słabsza) osoba pozostaje pod wpływem drugiej, na tyle znaczącym, że przejmuje jej emocje, postawy czy zachowania za swoje. Uwikłanie wytworzone w relacji rodzic-dziecko, często pozostaje nieuświadomione i niszczycielsko działa na styl nawiązywania relacji w dalszym dorosłym życiu.
Jak może dojść do uwikłania? Np. w sytuacji kiedy jeden z rodziców zaczyna traktować dziecko jako swojego partnera (najczęściej zdarza się tak w sytuacji nieobecności – fizycznej, ale też psychicznej – drugiego rodzica.) Weźmy na przykład matkę porzuconą przez męża alkoholika, która znajduje powierniczkę w swojej córce, traktując ją jako swoje źródło wsparcia. Z powodu znacznie słabszej konstrukcji psychicznej, córka może przyjąć postawę matki za swoją, być zobowiązana do pozostania jej towarzyszką, a co za tym idzie przeżywać znaczne trudności w nawiązaniu własnej, dojrzałej, satysfakcjonującej relacji z kimś innym. Uwikłana osoba może przeżywać ogromne poczucie frustracji nie mogąc wypełnić własnej roli życiowej, może też odczuwać znaczne poczucie winy, kiedy jednak zachowa się wbrew oczekiwaniom osoby wikłającej. 

Czy masz przeczucie, że możesz pozostawać w relacji uwikłania? Zastanów się, czyje zdanie bierzesz pod uwagę podejmując codzienne decyzje. Do kogo najczęściej dzwonisz, na czyją aprobatę liczysz?
Zastanów się kim właściwie jesteś w “oderwaniu” od innych, ważnych dla ciebie osób. Co lubisz, co cenisz, co wybierasz kiedy nie musisz brać zdania innych pod uwagę?
Walka o własną niezależność przez “odplątanie się z uwikłania” może przynieść wspaniałe rezultaty: będzie to umiejętność tworzenia dojrzałych, satysfakcjonujących relacji z innymi – bez potrzeby zaspokajania czyichś oczekiwań, a zarazem pełnych wzajemnego szacunku.